මෙම අයිතිය කුමක්ද?
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 14A ව්යවස්ථාව සහ 2016 අංක 12 දරන තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම පිළිබඳ පනත මඟින්, පොදු අධිකාරියක් සතු හෝ එහි පාලනය යටතේ ඇති තොරතුරු ලබාගැනීමට පුරවැසියන්ට අයිතිය ලබාදී ඇත.
මතක තබාගන්න: තොරතුරු අවශ්ය වන්නේ ඇයිදැයි පැවසීමට ඔබ බැඳී නැත. මාධ්යවේදීන්ට හෝ නීතිඥයන්ට පමණක් නොව, සෑම ශ්රී ලාංකික පුරවැසියෙකුටම මෙම අයිතිය ඇත.
කවුද ඉල්ලිය හැක්කේ? කුමන ආයතනවලින්ද?
ඕනෑම ශ්රී ලාංකික පුරවැසියෙකුට ඉල්ලීමක් කළ හැකිය. සාමාජිකයන්ගෙන් අවම වශයෙන් හතරෙන් තුනක් ශ්රී ලාංකිකයන් වන සංවිධානයකටද ඉල්ලීමක් කළ හැකිය.
ඉල්ලිය හැකි තොරතුරු
පනතේ “තොරතුරු” යන්නට ලේඛන පමණක් නොව විවිධ ආකාරයේ වාර්තා ඇතුළත් වේ.
- ලිපිගොනු, ලිපි, විද්යුත් තැපැල්, සටහන් සහ චක්රලේඛ
- තීරණ, නිර්දේශ, උපදෙස්, ගිවිසුම් සහ ටෙන්ඩර් ලේඛන
- අයවැය, වියදම්, ගෙවීම්, විගණන සහ සංඛ්යාලේඛන
- සිතියම්, සැලසුම්, ඡායාරූප, හඬ, වීඩියෝ සහ පරිගණක වාර්තා
- වාර්තා, සාම්පල, ආකෘති සහ පවතින ලේඛනවල සහතික පිටපත්
හොඳ ඉල්ලීමක්: “මෙය සිදුවුණේ ඇයි?” යනුවෙන් අලුත් පැහැදිලි කිරීමක් ඉල්ලීම වෙනුවට, “එම තීරණයට අදාළ වාර්තාව, නිර්දේශ සහ තීරණයේ ලිඛිත හේතු ලබාදෙන්න” යනුවෙන් පවතින වාර්තා ඉල්ලන්න.
ඉල්ලීමක් කරන පියවර
- නිවැරදි ආයතනය හඳුනාගන්න. ඔබට අවශ්ය තොරතුරු සතුව තිබෙන ආයතනය තෝරන්න.
- තොරතුරු නිලධාරියා සොයාගන්න. ආයතනයේ වෙබ් අඩවිය හෝ නිල RTI නිලධාරී ලැයිස්තුව බලන්න. නිලධාරියෙකු පත් කර නැත්නම් ආයතන ප්රධානියා එම භූමිකාව දරයි.
- ඉල්ලීම පැහැදිලිව ලියන්න. ලේඛනය, කාල සීමාව, ව්යාපෘතිය සහ අවශ්ය භාෂාව/ආකාරය සඳහන් කරන්න. RTI-01 භාවිත කළ හැකි නමුත් එය අනිවාර්ය නොවේ.
- භාරදී සාක්ෂි තබාගන්න. අතින්, තැපෑලෙන් හෝ පිළිගත් විද්යුත් තැපෑලෙන් යවන්න. ලදුපත, තැපැල් කුවිතාන්සිය සහ සියලු පිටපත් සුරකින්න.
ලියන්නට නොහැකි නම් වාචිකව ඉල්ලීම කළ හැකිය. එය ලිඛිතව සටහන් කර, ඉල්ලීම නිවැරදිව සැකසීමට නොමිලේ සහාය දීම තොරතුරු නිලධාරියාගේ වගකීමකි.
කාලසීමා සහ ගාස්තු
ගාස්තු
ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කිරීම නොමිලේය. අනුමත තොරතුරු පිටපත් කිරීම හෝ මාධ්යයක් සැපයීම සඳහා නියමිත ගාස්තු අය කළ හැකිය. A4 පළමු පිටු 4, විද්යුත් තැපෑලෙන් දෙන තොරතුරු සහ සාර්ථක අභියාචනයකින් ලැබෙන තොරතුරු නොමිලේය. අධික ගාස්තුවක් අභියාචනය කළ හැකිය.
තොරතුරු ප්රතික්ෂේප කළ හැකි අවස්ථා
සෑම තොරතුරක්ම අනිවාර්යයෙන් ලබාදිය යුතු නොවේ. පුද්ගලිකත්වය, ජාතික ආරක්ෂාව, විදේශ සබඳතා, සංවේදී ආර්ථික තීරණ, වෙළෙඳ රහස්, වෛද්ය හෝ වෘත්තීය රහස්යභාවය, අපරාධ විමර්ශන, අධිකරණ ස්වාධීනත්වය, වරප්රසාද, විභාග සහ ඇතැම් අභ්යන්තර/කැබිනට් සාකච්ඡා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පනතේ 5 වගන්තිය යටතේ ප්රවේශය සීමා කළ හැකිය.
පිළිතුරෙන් සෑහීමකට පත් නැත්නම්
ප්රතික්ෂේප කිරීම, කාලය ඉක්මවීම, අසම්පූර්ණ/වැරදි තොරතුරු, අධික ගාස්තු, ඉල්ලූ ආකාරය ප්රතික්ෂේප කිරීම හෝ වාර්තා සැඟවීම/වෙනස් කිරීම පිළිබඳ සාධාරණ සැකයක් තිබේ නම් අභියාචනය කළ හැකිය.
- නම් කළ නිලධාරියාට අභියාචනය කරන්න. RTI-10 හෝ ලිපියක් භාවිත කරන්න. පනතේ මුල් පාඨයේ දින 14ක්ද, කොමිෂන් FAQ හි දින 21ක්ද සඳහන් වන බැවින් අයිතිය සුරැකීමට දින 14 ඇතුළත ඉදිරිපත් කිරීම ආරක්ෂිතය. තීරණය සති 3ක් ඇතුළත ලබාදිය යුතුය.
- RTI කොමිෂන් සභාවට යන්න. නම් කළ නිලධාරියාගේ තීරණයෙන් හෝ පිළිතුරක් නොමැතිවීමෙන් සෑහීමකට පත් නොවේ නම් මාස 2ක් ඇතුළත පුද්ගලිකව හෝ ලියාපදිංචි තැපෑලෙන් අභියාචනය කරන්න. විද්යුත් තැපෑල පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ.
- අභියාචනාධිකරණය. කොමිෂන් සභාවේ තීරණයෙන් සෑහීමකට පත් නොවන පාර්ශ්වයකට තීරණය දැනුම් දුන් දින සිට මාසයක් ඇතුළත අභියාචනාධිකරණයට යා හැකිය.
අභියාචනය සමඟ මුල් ඉල්ලීම, ලදුපත, ලැබුණු පිළිතුරු, ගාස්තු දැනුම්දීම් සහ පෙර අභියාචනාවල පිටපත් එක් කරන්න. කොමිෂන් සභාව ඉදිරියේ නීතිඥයෙකු අනිවාර්ය නොවේ.
නියැදි ඉල්ලීම් ලිපිය
නිතර අසන ප්රශ්න
RTI-01 ආකෘතිය අනිවාර්යද?
නැත. අවශ්ය විස්තර අඩංගු සාමාන්ය ලිපියක් හෝ විද්යුත් තැපෑලක් ප්රමාණවත්ය.
තොරතුරු අවශ්ය හේතුව පැවසිය යුතුද?
නැත. පැය 48ක හදිසි ක්රියාවලිය ඉල්ලා සිටින විට පමණක් එය ජීවිතයට හෝ පුද්ගලික නිදහසට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද යන්න සඳහන් කරන්න.
පිළිතුරක් නොලැබුණොත්?
එය අභියාචනය කළ හැකි හේතුවකි. නියමිත කාලය අවසන් වූ පසු නම් කළ නිලධාරියාට අභියාචනය කරන්න.
ලේඛනයක කොටසක් පමණක් රහස්ය නම්?
වෙන් කළ හැකි නම් රහස්ය කොටස ආවරණය කර ඉතිරි කොටස ලබාදිය යුතුය.
නිලධාරියා ඉල්ලීම භාර නොගන්නේ නම්?
නම, දිනය සහ සිදුවීම සටහන් කර ලියාපදිංචි තැපෑලෙන් හෝ විද්යුත් තැපෑලෙන් සාක්ෂියක් තබා නැවත යොමු කරන්න. පසුව නම් කළ නිලධාරියාට අභියාචනය කරන්න.
නිල සබැඳි සහ මූලාශ්ර
- 2016 අංක 12 දරන තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම පිළිබඳ පනත
- ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව – 14A
- සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්රීසි RTI ආකෘති
- තොරතුරු නිලධාරී ලැයිස්තුව
- නම් කළ නිලධාරී ලැයිස්තුව
- තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම පිළිබඳ කොමිෂන් සභාව
- කොමිෂන් සභාවේ තීරණ
අවසන් අන්තර්ගත සමාලෝචනය: 2026 ජූලි. නීති, රෙගුලාසි සහ නිල ක්රියාපටිපාටි වෙනස් විය හැකි බැවින් ඉල්ලීමක් හෝ අභියාචනයක් කිරීමට පෙර නවතම නිල තොරතුරු පරීක්ෂා කරන්න.